Seminarium "Rozwój i restrukturyzacja gospodarki a polska przestrzeń – rekomendacje dla Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju na lata 2008-2033"

21 lutego 2008 r. odbyło się trzecie seminarium z serii seminariów tematycznych, których celem jest przedyskutowanie zasadniczych problemów, których propozycja rozwiązań powinna znaleźć się w nowej Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (KPZK). Seminarium poświęcone było wpływowi na polską przestrzeń trendów rozwoju i restrukturyzacji polskiej gospodarki.

Seminarium otworzył i słowo wstępne wygłosił Janusz Mikuła, podsekretarz stanu w MRR, przewodniczący Państwowej Rady Gospodarki Przestrzennej (PRGP), który następnie przekazał prowadzenie seminarium profesorowi Jackowi Szlachcie członkowi Zespołu Ekspertów Naukowych do opracowania KPZK.

Na wstępie profesor Jacek Szlachta przedstawił cztery tezy. Pierwsza teza była następująca – określenie trendów rozwojowych i ich wpływu na przestrzeń stanowi najtrudniejszy do zaprojektowania segment przestrzennego zagospodarowania kraju a zwłaszcza trudna do zdefiniowania jest rola władzy centralnej. Druga z przedstawionych tez brzmiała – podstawowa część zmian w zagospodarowaniu przestrzennym jest wywoływana przez przemiany zachodzące w gospodarce. Natomiast trzecia teza została sformułowana następująco: dawniej państwo oddziaływało bardziej aktywnie na kształt zagospodarowania przestrzennego, poprzez sterowanie procesami gospodarczymi (czyli poprzez interwencjonizm państwowy); w gospodarce rynkowej, z jaką mamy do czynienia obecnie, władza publiczna ma znacznie mniejsze możliwości oddziaływania w tym zakresie. Czwarta teza sformułowana została w postaci następującego pytania: co możemy powiedzieć o strukturze gospodarczej w 2033 roku i jakie będą przestrzenne skutki najważniejszych procesów gospodarczych, zachodzących w świecie i w Polsce.

Profesor kończąc część wprowadzającą, podał jeden z przykładów skutków zmian w gospodarce, mogących mieć olbrzymie znaczenie dla zagospodarowania przestrzennego a mający związek z postępującym procesem informatyzacji – to jest pojawienie się zjawiska telepraca. Przewiduje się, że od 25 do 30 procent społeczeństwa będzie mogło funkcjonować w tym systemie. Do tego problemu nawiązali też w swoich wypowiedziach prelegenci.

W dalszej części seminarium nastąpiła prezentacja przygotowanych referatów. Jako pierwszy wypowiedział się Maciej Dobieszewski członek Zespołu Realizacyjnego do opracowania KPZK, reprezentujący Ministerstwo Gospodarki, który scharakteryzował najistotniejsze trendy rozwojowe i wynikające stąd wyzwania dla przestrzeni. Następnie profesor Bolesław Domański przedstawił tezy ekspertyzy, dotyczącej mechanizmów terytorialnego różnicowania inwestycji kapitałowych, do której koreferat wygłosił profesor Kazimierz Kuciński. Następnie głos zabrał profesor Jacek Brdulak, przybliżając zgromadzonym rosnące znaczenie gospodarki społecznej na przykładzie Włoch i obserwacji tego zjawiska na terenie Opolszczyzny i Podlasia Południowego. Kolejny prelegent profesor Tadeusz Markowski przedstawił problematykę gospodarki bazującej na wiedzy i wynikające stąd wyzwania wobec zagospodarowania przestrzennego kraju. Uzupełnieniem tej wypowiedzi było wystąpienie w dyskusji profesora Bogdana Neya, wiceprzewodniczącego PRGP, który przedstawił koncepcję syntetycznego miernika poziomu rozwoju społeczeństwa informacyjnego.

Ostatnim tematem, omówionym na seminarium, były specjalne strefy ekonomiczne (SSE), jako narzędzie polityki przestrzennego zagospodarowania kraju. Z tematem zapoznał zgromadzonych doktor Adam Ambroziak, omawiając obecną rolę SSE i w perspektywie do 2033 roku. Podstawowe tezy poszczególnych wystąpień są zawarte w załączonych prezentacjach.

Podsumowując spotkanie profesor Jacek Szlachta stwierdził m.in., że Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju jest w tej chwili jedynym dokumentem strategicznym o tak długim horyzoncie czasowym i przez to staje się dokumentem, do którego różne gremia adresują problemy, które powinny znaleźć swoje miejsce w dokumentach odzwierciedlających politykę regionalną państwa czy polityki sektorowe – i to trzeba zmienić.